Bugun...



Hastane Öncesi Karın Travmalı Hastalara Yaklaşım

Baş, boyun ve toraks travmalarından sonra üçüncü en sık ölüm nedenidir. Tüm travmaya bağlı ölümlerin % 10’u karın travmalarına bağlıdır. Karın travmalarına bağlı ölümlerin erken tanı ve tedavi ile yüksek oranda önlenebilir olması nedeni ile önemini korumaktadır.

facebook-paylas
Tarih: 10-10-2017 12:25

Hastane Öncesi Karın Travmalı Hastalara Yaklaşım

EPİDEMİYOLOJİ
Baş, boyun ve toraks travmalarından sonra üçüncü en sık ölüm nedenidir. 
Tüm travmaya bağlı ölümlerin % 10’u karın travmalarına bağlıdır. 
Karın travmalarına bağlı ölümlerin erken tanı ve tedavi ile yüksek oranda önlenebilir olması nedeni ile önemini korumaktadır.
 
ETYOLOJİ
1- Künt Travmalar
2- Penetran Travmalar
-Kesici-delici alet yaralanmaları
-Ateşli silah yaralanmaları
 

Künt Karın Travmaları

Künt karın travmasının nedenleri sırası ile trafik kazaları, yüksekten düşmeler ve direkt darbelerdir. 

En sık yaralanan organlar karaciğer, dalak ve böbreklerdir. 

Diyafragma, duodenum, pankreas ve içi boş organ yaralanmaları  daha az sıklıkta görülürler.

Künt karın travmalarına % 90 oranında diğer sistem yaralanmaları eşlik eder. 
 
Bu hastalar ÇOĞUNLUKLA MULTİTRAVMALI HASTALARDIR.
 
 

Penetran Karın Travmaları

Penetran yaralanmalar çoğunlukla bıçak, ateşli silah ya da fırlayan parçalar nedeniyle olur. 

En sık yaralanan organlar sırasıyla ince barsak, karaciğer, mide ve kolondur.

Karına penetre ateşli silah yaralanmalarında karın içi organ yaralanma olasılığı % 90–98 gibi  yüksek orandadır.

Karına penetre kesici-delici alet yaralanmalarında organ yaralanma olasılığı % 55-60’dır. 

 

GENEL DEĞERLENDİRME-1

Öncelikli yaklaşım ABCDE

Künt karın travmalarında karın içinde önemli yaralanma olmasına karşın, dışarıdan hiçbir şey belli olmayabilir ve tanıda fizik muayene güvenilir değildir. 

Tanıyı güçleştiren nedenler;
-Birlikte olan kafa travması ve bilinç kapalılığı, 
-Hastanın şokta olması, 
-Alkol ya da uyuşturucu maddeler almış olması,
-Karın dışı travmaların bulunmasıdır. 
-Geriatrik hastaların ağrıya cevabı azalmış olabilir. 

 

GENEL DEĞERLENDİRME-2

Yaralanmanın mekanizması, vurma, çarpma izleri, ekimoz gibi bulgular kontrol edilmeli, 

Görünen yara, ezik, çürük vs. ya da distansiyon varsa karın içi kanamadan şüphelenilmeli,

Ancak bu belirti ve bulgular karın içi kanama işareti olabileceği gibi karın içi kanaması olan hastalarda bazen bu bulgular gözlenemeyebilir.

Hastane öncesi bakımda anksiyete, ajitasyon ve dispne gibi bulgular açısından duyarlı olunmalıdır. 

 

 

GENEL DEĞERLENDİRME-3

En güvenilir bulgu açıklanamayan bir nedenden dolayı şokun gelişmesidir. 

Künt travma sonrası hipovolemi tespit edilen çoklu travmalı hasta aksi kanıtlanıncaya kadar karın travması var diye kabul edilerek, ona göre yaklaşımda bulunulmalıdır.  

Özellikle toraks, pelvis ve ekstremite lezyonu saptanamayan ya da bunlarda saptanan lezyonların mevcut hipovolemiyi açıklayamadığı durumlarda daha duyarlı olunmalıdır.

 

 

GENEL DEĞERLENDİRME-4
 
-Karın yaralanması olasılığını belirlemede; 
-Yaralanmanın mekanizması ya da vücutta yaptığı hasar,
-Travmanın dıştan görünümü,
-Açıklanmayan şok nedeni,
-Şokun derecesi,
-Abdominal rijidite, defans ya da distansiyonun olmasıdır.
 

GENEL DEĞERLENDİRME-5

Penetran yaralanmalar daha hızlı tanılanırlar.  Penetran yaralanmalarda belirlenmesi gereken önemli unsurlar; yaralama zamanı,  yaralanmaya neden olan aletin özelliği, vuran kişi ile vurulan kişi arasındaki mesafe, isabet eden kurşun sayısı, olayın olduğu yerdeki kan miktarı.

 

 

GENEL DEĞERLENDİRME-6

Ateşli silah yaralanmalarında kurşunun girişi deliği küçük, çıkış deliği daha büyüktür.

 Kurşun blast etkisi ile sadece girdiği organa değil çevredeki dokulara da hasar verebilir. 

Kesici-delici alet yaralanmalarında ise karın içi organ eviserasyonu ve hipovolemi bulguları tespit edilmelidir.  

Karın travmalarında en önemli unsur temel yaşam desteği sağlandıktan sonra hastanın hızla en uygun sağlık kuruluşuna naklinin sağlanmasıdır.

 
 
 
 

Anamnez

Kaza hakkındaki tüm bilgiler ayrıntılı bir şekilde elde edilmelidir.

Şuuru açık hastalarda karın ağrısı, hematemez, hematoşesi, hematüri sorgulanmalı ve izlenmelidir.

Ağızda kuruluk ve susuzluk hissi karın içine kanamayı düşündürmelidir.

 

 

FİZİKİ MUAYANE / İNSPEKSİYON


Karın bölgesi açılır (Giysiler çıkarılır/kesilir).
Hipotermi gelişmesi önlenir. 
Karın ön duvarı, sırt, lomber bölgeler, alt torakal bölge ve perine dikkatli bir şekilde gözlenir. 
Penetran travmalarda;
yaraların sayısı, 
yaralanma bölgesi, 
yaralanmaya yol açan aletin özellikleri. 
Künt travmalarda;
emniyet kemeri izi, 
abrazyonlar, 
laserasyon,
kontüzyonlar, 
skrotum, penis ve perinde hematom olup olmadığı gözlenir.
Karnın solunuma eşlik edip etmediği, distansiyon olup olmadığı incelenir. 

 

 

FİZİKİ MUAYANE / PALPASYON


Bilinci açık hastalar karın içi organ yaralanması açısından önemli ipuçları verir. 
Ancak travmanın ilk saatlerinde vertebra ve pelvis kırıklarında, alkollü hastalarda, bilinci kapalı hastalarda ve yaşlılarda güvenilir sonuçlar vermez.

         İstemli ya da istemsiz defans, rijidite ve/veya rebound, tenderness ezikler, çürükler, inflamasyon ya da hemorajiyi işaret edebilir. 
Bununla birlikte palpasyon var olan hemarajiyi arttırabileceğinden derin palpasyondan sakınılmalıdır.
Pelvik instabilite pelvik kuşağa  yumuşak bir şekilde bası uygulayarak değerlendirilir.

 

FİZİKİ MUAYANE / OKSÜLTASYON


Her dört kadran birer dakika dinlenmelidir.
Travmanın direkt etkisine bağlı paralizi ya da periton boşluğuna dökülen irritan sıvılara bağlı gelişebilen barsak seslerinde azalma tespit edilir.
Barsak seslerinde azalma tespit edilmesi hastanın hastane öncesi tedavisinde değişikliğe neden olmayacağından barsak seslerinin dinlenmesi için zaman harcanmamalıdır.

 

FİZİKİ MUAYANE / PERKÜSYON


Primer olarak karında hassasiyet olup olmadığı araştırılır.
Rektal ve Vajinal Muayene
Penetran yaralanmalar ya da pelvis kırıklarında kırık kemiklere bağlı rektum ve vaginada olabilecek yaralanmaları değerlendirmek için acil serviste uygulanmalıdır. 
Penis Muayenesi
Penis ya da perinede hematom, metüste kan görülmesi üriner sistem yaralanmasını düşündürmelidir.

 

 

KARIN TRAVMALI OLGULARIN DEĞERLENDİRİLMESİ


-Hastane Öncesinde olay yeri ve hasta hızla değerlendirilir. 
-Birinci değerlendirme yapılarak temel ve ileri yaşam desteği sağlanır.
-Sistolik Kan Basıncı (SKB) 90 mm Hg’nın altında ise aksi kanıtlanana kadar hemodinamik dengenin bozuk olduğu kabul edilir. 
-Periferik damar yolu açılır. Şok bulguları varsa, ilave damar yolları açılır ve hızlı sıvı resüsitasyonuna başlanır. 
-Başlangıç sıvı tedavisi olarak IV yolla kristalloidler uygulanır. 2 Lt. RL/SF solüsyonu ilk 15-20 dakika içinde verilir. 
-Kısa nörolojik değerlendirme yapılır.
-Elbiseler açılarak hasta gözlenir. Hipotermiden korunur.

 
Batan Cisim Var İse;
-Batan cisimler kesinlikle hareket ettirilmez ve çıkarılmaz. 
-Olayının olduğu yerde / hastanın taşınması sırasında batan cismin lokalizasyonu, immobilizasyonu elle sağlanır.
-Kanama varsa objenin etrafına elle direkt baskı yapılır.
-Karın palpe edilmez. 


Karın İçi Organ Eviserasyonu Var İse;
-Organların yerine sokulması gibi bir girişim yapılmaz. 
-Evisere karın içi organların kurumalarını önlemek için steril ılık salin solüsyonu ile nemlendirilir. 
-Evisere bölgenin sıcaklığını korumak için ıslak pansumanın üzerine ayrıca geniş kuru pansuman örtülür.
-Karın travmalı hasta hızlı bir şeklide en yakın ve en uygun sağlık kuruluşuna nakli sağlanır.




Kaynak: trk

Editör: Prm. İslam Çağrı ÇEVİK

Bu haber 886 defa okunmuştur.


Etiketler :

FACEBOOK YORUM
Yorum

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER Sağlıkçı Eğitim Merkezi Haberleri

Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YAZARLAR
HABER ARA
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
SON YORUMLANANLAR

Web sitemize nasıl ulaştınız?


resmi ilanlar
HABER ARŞİVİ
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Medipol Başakşehir 17 11 3 3 31 18 36 +13
2 Galatasaray 17 11 4 2 37 22 35 +15
3 Fenerbahçe 17 9 2 6 34 20 33 +14
4 Beşiktaş 17 8 3 6 29 16 30 +13
5 Kayserispor 17 8 3 6 25 18 30 +7
6 Göztepe 17 9 5 3 30 26 30 +4
7 Trabzonspor 17 8 4 5 33 28 29 +5
8 Sivasspor 17 8 7 2 23 27 26 -4
9 Bursaspor 17 7 6 4 28 19 25 +9
10 Yeni Malatyaspor 17 6 7 4 21 24 22 -3
11 Kasımpaşa 17 5 8 4 25 31 19 -6
12 Akhisarspor 17 5 8 4 22 30 19 -8
13 Aytemiz Alanyaspor 17 5 9 3 28 33 18 -5
14 Osmanlıspor FK 17 5 10 2 26 34 17 -8
15 Antalyaspor 17 4 8 5 19 31 17 -12
16 Atiker Konyaspor 17 4 10 3 16 23 15 -7
17 Gençlerbirliği 17 3 9 5 20 32 14 -12
18 Karabükspor 17 2 12 3 14 29 9 -15
Takım O G M B A Y P AV
1 MKE Ankaragücü 17 10 3 4 26 14 34 +12
2 Ümraniyespor 17 9 3 5 26 17 32 +9
3 Çaykur Rizespor 17 9 4 4 35 24 31 +11
4 Giresunspor 17 8 3 6 25 15 30 +10
5 Adanaspor 17 7 5 5 20 23 26 -3
6 Boluspor 17 7 7 3 21 17 24 +4
7 BB Erzurumspor 17 6 5 6 20 20 24 0
8 Balıkesirspor Baltok 17 7 5 5 32 28 23 +4
9 Elazığspor 17 6 6 5 24 22 23 +2
10 İstanbulspor 17 6 6 5 18 17 23 +1
11 Gazişehir Gaziantep FK 17 4 5 8 19 15 20 +4
12 Altınordu 17 5 7 5 24 25 20 -1
13 Adana Demirspor 17 5 7 5 23 26 20 -3
14 Samsunspor 17 4 6 7 16 22 19 -6
15 Eskişehirspor 17 5 6 6 33 29 18 +4
16 Denizlispor 17 3 9 5 16 27 14 -11
17 Manisaspor 17 6 9 2 21 27 11 -6
18 Gaziantepspor 17 1 12 4 7 38 4 -31
Takım O G M B A Y P AV
1 Menemen Belediyespor 17 12 3 2 38 11 38 +27
2 Sivas Belediyespor 17 11 1 5 28 8 38 +20
3 Hatayspor 17 12 3 2 26 8 38 +18
4 Afjet Afyonspor 17 11 1 5 28 13 38 +15
5 Keçiörengücü 17 10 5 2 43 19 32 +24
6 Sancaktepe Belediyespor 17 9 3 5 26 14 32 +12
7 İnegölspor 17 8 4 5 26 25 29 +1
8 Sarıyer 17 7 7 3 24 21 24 +3
9 Tokatspor 17 6 5 6 19 22 24 -3
10 Kastamonuspor 1966 17 7 8 2 29 24 23 +5
11 Amed Sportif 17 5 7 5 24 25 20 -1
12 Etimesgut Belediyespor 17 5 8 4 19 23 19 -4
13 Eyüpspor 17 5 9 3 25 35 18 -10
14 Bodrumspor 17 4 9 4 15 25 16 -10
15 Bucaspor 17 4 9 4 19 26 13 -7
16 Tuzlaspor 17 4 12 1 18 33 13 -15
17 Kocaeli Birlikspor 17 2 13 2 13 36 5 -23
18 Mersin İdmanyurdu 17 1 16 0 10 62 6 -52
Takım O G M B A Y P AV
1 Manisa BBSK 17 11 2 4 28 11 37 +17
2 Düzcespor 17 9 4 4 20 17 31 +3
3 Bayrampaşa 17 8 3 6 16 10 30 +6
4 Halide Edip Adıvar SK 17 7 3 7 22 14 28 +8
5 Batman Petrolspor 17 6 3 8 24 16 26 +8
6 Kemerspor 2003 17 6 4 7 30 24 25 +6
7 Bayburt Grup Özel İdare 17 6 4 7 21 17 25 +4
8 Ofspor 17 7 7 3 22 16 24 +6
9 Erbaaspor 17 6 5 6 22 17 24 +5
10 Kozan Belediyespor 17 6 6 5 21 23 23 -2
11 12 Bingölspor 17 5 5 7 16 18 22 -2
12 Yomraspor 17 5 8 4 13 23 19 -10
13 Çanakkale Dardanel SK 17 4 7 6 21 25 18 -4
14 Erzin Belediyespor 17 5 9 3 13 20 18 -7
15 Bergama Belediyespor 17 5 10 2 18 28 17 -10
16 Yeni Altındağ Bld. 17 4 9 4 16 26 16 -10
17 Orhangazi Belediyespor 17 2 7 8 15 22 14 -7
18 Çatalcaspor 17 3 9 5 9 20 14 -11
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
19.01.2018 20:00 Kasımpaşa - Aytemiz Alanyaspor
20.01.2018 16:00 Osmanlispor FK - Evkur Yeni Malatyaspor
20.01.2018 13:30 Kardemir Karabükspor - Gençlerbirliği
20.01.2018 19:00 Fenerbahçe - Göztepe
21.01.2018 13:30 Demir Grup Sivasspor - Teleset M. Akhisarspor
21.01.2018 19:00 Antalyaspor - Beşiktaş
21.01.2018 16:00 Bursaspor - İstanbul Başakşehir
21.01.2018 13:30 Atiker Konyaspor - Trabzonspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
20.01.2018 15:30 Eskişehirspor - İstanbulspor
20.01.2018 13:00 Denizlispor - Adanaspor
20.01.2018 13:00 Adana D.Spor - Balıkesirspor
21.01.2018 15:30 Giresunspor - Boluspor
21.01.2018 13:00 Umraniyespor - Gaziantepspor
21.01.2018 15:30 Manisaspor - Ç.Rizespor
21.01.2018 13:00 Erzurum BB - Ankaragücü
21.01.2018 18:00 Altınordu - Elazığspor
22.01.2018 18:00 Gaziantep Bykşhr Bld. - Samsunspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
20.01.2018 13:30 Kocaeli Birlik Spor - Menemen Bld.
20.01.2018 12:00 Eyüpspor - Etimesgut Belediyespor
20.01.2018 13:30 Sancaktepespor - 4 Eylül Bld.
21.01.2018 13:30 İnegölspor - Tuzlaspor
21.01.2018 13:00 Sarıyer - Bodrumspor
21.01.2018 13:00 Amed Sportif - Mersin İ.Y.
21.01.2018 13:30 Afjet Afyonspor - Tokatspor
21.01.2018 13:30 Kastamonuspor - Hatayspor
21.01.2018 13:30 Keçiörengücü - Bucaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
20.01.2018 13:30 Catalcaspor - 12 Bingolspor
20.01.2018 13:30 Halide Edip Adivar Spor - Duzcespor
20.01.2018 13:30 Ofspor - Yeni Altindag Belediyespor
20.01.2018 13:30 Bergama Belediyespor - Orhangazispor
21.01.2018 13:30 Bayburt Genclikspor - Erzin Belediyespor
21.01.2018 13:30 Kozan Belediyespor - Tekirova Bld.
21.01.2018 13:30 Batman Pet. - Bayrampaşa
21.01.2018 13:30 Erbaaspor - Dardanelspor
21.01.2018 13:30 Manisa Büyükşehir Belediyespor - Yomraspor
GÜNLÜK BURÇ
HAVA DURUMU
YUKARI YUKARI