Bugun...



Hastane Öncesi Karın Travmalı Hastalara Yaklaşım
Tarih: 10-10-2017 12:25:06 + -


Baş, boyun ve toraks travmalarından sonra üçüncü en sık ölüm nedenidir. Tüm travmaya bağlı ölümlerin % 10’u karın travmalarına bağlıdır. Karın travmalarına bağlı ölümlerin erken tanı ve tedavi ile yüksek oranda önlenebilir olması nedeni ile önemini korumaktadır.

facebook-paylas
Tarih: 10-10-2017 12:25

Hastane Öncesi Karın Travmalı Hastalara Yaklaşım

EPİDEMİYOLOJİ
Baş, boyun ve toraks travmalarından sonra üçüncü en sık ölüm nedenidir. 
Tüm travmaya bağlı ölümlerin % 10’u karın travmalarına bağlıdır. 
Karın travmalarına bağlı ölümlerin erken tanı ve tedavi ile yüksek oranda önlenebilir olması nedeni ile önemini korumaktadır.
 
ETYOLOJİ
1- Künt Travmalar
2- Penetran Travmalar
-Kesici-delici alet yaralanmaları
-Ateşli silah yaralanmaları
 

Künt Karın Travmaları

Künt karın travmasının nedenleri sırası ile trafik kazaları, yüksekten düşmeler ve direkt darbelerdir. 

En sık yaralanan organlar karaciğer, dalak ve böbreklerdir. 

Diyafragma, duodenum, pankreas ve içi boş organ yaralanmaları  daha az sıklıkta görülürler.

Künt karın travmalarına % 90 oranında diğer sistem yaralanmaları eşlik eder. 
 
Bu hastalar ÇOĞUNLUKLA MULTİTRAVMALI HASTALARDIR.
 
 

Penetran Karın Travmaları

Penetran yaralanmalar çoğunlukla bıçak, ateşli silah ya da fırlayan parçalar nedeniyle olur. 

En sık yaralanan organlar sırasıyla ince barsak, karaciğer, mide ve kolondur.

Karına penetre ateşli silah yaralanmalarında karın içi organ yaralanma olasılığı % 90–98 gibi  yüksek orandadır.

Karına penetre kesici-delici alet yaralanmalarında organ yaralanma olasılığı % 55-60’dır. 

 

GENEL DEĞERLENDİRME-1

Öncelikli yaklaşım ABCDE

Künt karın travmalarında karın içinde önemli yaralanma olmasına karşın, dışarıdan hiçbir şey belli olmayabilir ve tanıda fizik muayene güvenilir değildir. 

Tanıyı güçleştiren nedenler;
-Birlikte olan kafa travması ve bilinç kapalılığı, 
-Hastanın şokta olması, 
-Alkol ya da uyuşturucu maddeler almış olması,
-Karın dışı travmaların bulunmasıdır. 
-Geriatrik hastaların ağrıya cevabı azalmış olabilir. 

 

GENEL DEĞERLENDİRME-2

Yaralanmanın mekanizması, vurma, çarpma izleri, ekimoz gibi bulgular kontrol edilmeli, 

Görünen yara, ezik, çürük vs. ya da distansiyon varsa karın içi kanamadan şüphelenilmeli,

Ancak bu belirti ve bulgular karın içi kanama işareti olabileceği gibi karın içi kanaması olan hastalarda bazen bu bulgular gözlenemeyebilir.

Hastane öncesi bakımda anksiyete, ajitasyon ve dispne gibi bulgular açısından duyarlı olunmalıdır. 

 

 

GENEL DEĞERLENDİRME-3

En güvenilir bulgu açıklanamayan bir nedenden dolayı şokun gelişmesidir. 

Künt travma sonrası hipovolemi tespit edilen çoklu travmalı hasta aksi kanıtlanıncaya kadar karın travması var diye kabul edilerek, ona göre yaklaşımda bulunulmalıdır.  

Özellikle toraks, pelvis ve ekstremite lezyonu saptanamayan ya da bunlarda saptanan lezyonların mevcut hipovolemiyi açıklayamadığı durumlarda daha duyarlı olunmalıdır.

 

 

GENEL DEĞERLENDİRME-4
 
-Karın yaralanması olasılığını belirlemede; 
-Yaralanmanın mekanizması ya da vücutta yaptığı hasar,
-Travmanın dıştan görünümü,
-Açıklanmayan şok nedeni,
-Şokun derecesi,
-Abdominal rijidite, defans ya da distansiyonun olmasıdır.
 

GENEL DEĞERLENDİRME-5

Penetran yaralanmalar daha hızlı tanılanırlar.  Penetran yaralanmalarda belirlenmesi gereken önemli unsurlar; yaralama zamanı,  yaralanmaya neden olan aletin özelliği, vuran kişi ile vurulan kişi arasındaki mesafe, isabet eden kurşun sayısı, olayın olduğu yerdeki kan miktarı.

 

 

GENEL DEĞERLENDİRME-6

Ateşli silah yaralanmalarında kurşunun girişi deliği küçük, çıkış deliği daha büyüktür.

 Kurşun blast etkisi ile sadece girdiği organa değil çevredeki dokulara da hasar verebilir. 

Kesici-delici alet yaralanmalarında ise karın içi organ eviserasyonu ve hipovolemi bulguları tespit edilmelidir.  

Karın travmalarında en önemli unsur temel yaşam desteği sağlandıktan sonra hastanın hızla en uygun sağlık kuruluşuna naklinin sağlanmasıdır.

 
 
 
 

Anamnez

Kaza hakkındaki tüm bilgiler ayrıntılı bir şekilde elde edilmelidir.

Şuuru açık hastalarda karın ağrısı, hematemez, hematoşesi, hematüri sorgulanmalı ve izlenmelidir.

Ağızda kuruluk ve susuzluk hissi karın içine kanamayı düşündürmelidir.

 

 

FİZİKİ MUAYANE / İNSPEKSİYON


Karın bölgesi açılır (Giysiler çıkarılır/kesilir).
Hipotermi gelişmesi önlenir. 
Karın ön duvarı, sırt, lomber bölgeler, alt torakal bölge ve perine dikkatli bir şekilde gözlenir. 
Penetran travmalarda;
yaraların sayısı, 
yaralanma bölgesi, 
yaralanmaya yol açan aletin özellikleri. 
Künt travmalarda;
emniyet kemeri izi, 
abrazyonlar, 
laserasyon,
kontüzyonlar, 
skrotum, penis ve perinde hematom olup olmadığı gözlenir.
Karnın solunuma eşlik edip etmediği, distansiyon olup olmadığı incelenir. 

 

 

FİZİKİ MUAYANE / PALPASYON


Bilinci açık hastalar karın içi organ yaralanması açısından önemli ipuçları verir. 
Ancak travmanın ilk saatlerinde vertebra ve pelvis kırıklarında, alkollü hastalarda, bilinci kapalı hastalarda ve yaşlılarda güvenilir sonuçlar vermez.

         İstemli ya da istemsiz defans, rijidite ve/veya rebound, tenderness ezikler, çürükler, inflamasyon ya da hemorajiyi işaret edebilir. 
Bununla birlikte palpasyon var olan hemarajiyi arttırabileceğinden derin palpasyondan sakınılmalıdır.
Pelvik instabilite pelvik kuşağa  yumuşak bir şekilde bası uygulayarak değerlendirilir.

 

FİZİKİ MUAYANE / OKSÜLTASYON


Her dört kadran birer dakika dinlenmelidir.
Travmanın direkt etkisine bağlı paralizi ya da periton boşluğuna dökülen irritan sıvılara bağlı gelişebilen barsak seslerinde azalma tespit edilir.
Barsak seslerinde azalma tespit edilmesi hastanın hastane öncesi tedavisinde değişikliğe neden olmayacağından barsak seslerinin dinlenmesi için zaman harcanmamalıdır.

 

FİZİKİ MUAYANE / PERKÜSYON


Primer olarak karında hassasiyet olup olmadığı araştırılır.
Rektal ve Vajinal Muayene
Penetran yaralanmalar ya da pelvis kırıklarında kırık kemiklere bağlı rektum ve vaginada olabilecek yaralanmaları değerlendirmek için acil serviste uygulanmalıdır. 
Penis Muayenesi
Penis ya da perinede hematom, metüste kan görülmesi üriner sistem yaralanmasını düşündürmelidir.

 

 

KARIN TRAVMALI OLGULARIN DEĞERLENDİRİLMESİ


-Hastane Öncesinde olay yeri ve hasta hızla değerlendirilir. 
-Birinci değerlendirme yapılarak temel ve ileri yaşam desteği sağlanır.
-Sistolik Kan Basıncı (SKB) 90 mm Hg’nın altında ise aksi kanıtlanana kadar hemodinamik dengenin bozuk olduğu kabul edilir. 
-Periferik damar yolu açılır. Şok bulguları varsa, ilave damar yolları açılır ve hızlı sıvı resüsitasyonuna başlanır. 
-Başlangıç sıvı tedavisi olarak IV yolla kristalloidler uygulanır. 2 Lt. RL/SF solüsyonu ilk 15-20 dakika içinde verilir. 
-Kısa nörolojik değerlendirme yapılır.
-Elbiseler açılarak hasta gözlenir. Hipotermiden korunur.

 
Batan Cisim Var İse;
-Batan cisimler kesinlikle hareket ettirilmez ve çıkarılmaz. 
-Olayının olduğu yerde / hastanın taşınması sırasında batan cismin lokalizasyonu, immobilizasyonu elle sağlanır.
-Kanama varsa objenin etrafına elle direkt baskı yapılır.
-Karın palpe edilmez. 


Karın İçi Organ Eviserasyonu Var İse;
-Organların yerine sokulması gibi bir girişim yapılmaz. 
-Evisere karın içi organların kurumalarını önlemek için steril ılık salin solüsyonu ile nemlendirilir. 
-Evisere bölgenin sıcaklığını korumak için ıslak pansumanın üzerine ayrıca geniş kuru pansuman örtülür.
-Karın travmalı hasta hızlı bir şeklide en yakın ve en uygun sağlık kuruluşuna nakli sağlanır.




Kaynak: trk

Editör: Prm. İslam Çağrı ÇEVİK

Bu haber 723 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER Sağlıkçı Eğitim Merkezi Haberleri

ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
SON YORUMLANANLAR
FOTO GALERİ
  • Bunları Biliyormuydunuz
    Bunları Biliyormuydunuz
  • Birbiriki (112) MaYYart
    Birbiriki (112) MaYYart
  • SVT'li Hastalara Hastane Öncesi Acil Yaklaşım
    SVT'li Hastalara Hastane Öncesi Acil Yaklaşım
  • Akut Koroner Sendromları ve Hastane Öncesi Yaklaşım
    Akut Koroner Sendromları ve Hastane Öncesi Yaklaşım
  • Paramedik kimdir?Paramedik Nasıl Olunur?
    Paramedik kimdir?Paramedik Nasıl Olunur?
  • ACİL TIBBİ YARDIM VE BAKIM AKIŞ ŞEMALARI(ALGORİTMALAR)
    ACİL TIBBİ YARDIM VE BAKIM AKIŞ ŞEMALARI(ALGORİTMALAR)
  1. Bunları Biliyormuydunuz
  2. Birbiriki (112) MaYYart
  3. SVT'li Hastalara Hastane Öncesi Acil Yaklaşım
  4. Akut Koroner Sendromları ve Hastane Öncesi Yaklaşım
  5. Paramedik kimdir?Paramedik Nasıl Olunur?
  6. ACİL TIBBİ YARDIM VE BAKIM AKIŞ ŞEMALARI(ALGORİTMALAR)
FOTO GALERİ
VİDEO GALERİ
  • 112AcilFm Android Uygulama Tanıtım Videosu
    112AcilFm Android Uygulama Tanıtım Videosu
  • AMBULANS KAZASI DERLEMELERİ 112ACİLFM
    AMBULANS KAZASI DERLEMELERİ 112ACİLFM
  • Ambulans kazası,ATT Hüseyin Gürhan hayatını kaybettiği ve 2 kişi de yaralandığı kaza sonrası
    Ambulans kazası,ATT Hüseyin Gürhan hayatını kaybettiği ve  2 kişi de yaralandığı kaza sonrası
  • Doğru Müdehale Hayat Kurtarır
    Doğru Müdehale Hayat Kurtarır
  • Karda Ambulans Kullanmak
    Karda Ambulans Kullanmak
  • Ambulansda Emniyet Kemeri ve Vakanın Emniyet Görevlisiyle Naklinin Önemi
    Ambulansda Emniyet Kemeri ve Vakanın Emniyet Görevlisiyle Naklinin Önemi
  1. 112AcilFm Android Uygulama Tanıtım Videosu
  2. AMBULANS KAZASI DERLEMELERİ 112ACİLFM
  3. Ambulans kazası,ATT Hüseyin Gürhan hayatını kaybettiği ve 2 kişi de yaralandığı kaza sonrası
  4. Doğru Müdehale Hayat Kurtarır
  5. Karda Ambulans Kullanmak
  6. Ambulansda Emniyet Kemeri ve Vakanın Emniyet Görevlisiyle Naklinin Önemi
VİDEO GALERİ
YUKARI